Een pijnlijke knie aan het einde van de dag, een gevoelige heup bij het opstaan of eenvoudige bewegingen die bemoeilijkt worden door pijn… Vaak is de eerste reflex om naar de medicijnkast te grijpen.
Paracetamol, ibuprofen, gels, voedingssupplementen met kurkuma… Er bestaan heel wat mogelijkheden, en ook heel wat meningen.
Maar wat zeggen de wetenschappelijke studies en internationale aanbevelingen vandaag over het gebruik van pijnstillers en ontstekingsremmers bij artrose?
Wist je dat?
Voordat een medisch advies bij je arts terechtkomt, heeft het vaak al een lange weg afgelegd. Meestal is het gebaseerd op aanbevelingen van een wetenschappelijke vereniging: een groep artsen en onderzoekers die alle beschikbare studies verzamelt en analyseert om daaruit richtlijnen voor de behandeling op te stellen.
Voor artrose worden vaak vier belangrijke referenties geraadpleegd: OARSI (internationaal), ACR (Amerikaans), NICE (Verenigd Koninkrijk, publieke gezondheidsautoriteit) en BCFI (België, voor het gebruik van geneesmiddelen).
Paracetamol is een van de meest verkochte geneesmiddelen en wordt vaak als eerste behandeling aanbevolen. Toch blijkt het effect bij artrose beperkt te zijn.
Studies hebben paracetamol, in dosissen tot 3 à 4 gram per dag, vergeleken met een placebo bij mensen met knie- of heupartrose. Hoewel er statistisch gezien een verschil wordt gevonden, is dat verschil vaak te klein om in het dagelijks leven echt merkbaar te zijn voor de patiënt.
Daarom wordt paracetamol bij artrose niet meer als standaardbehandeling aanbevolen. Sommige richtlijnen raden zelfs af om het als vaste behandeling voor te schrijven.
Betekent dit dat paracetamol geen plaats meer heeft? Niet noodzakelijk. Bij de gebruikelijke doseringen blijft het een veilig geneesmiddel. Het kan een redelijke keuze zijn bij een tijdelijke pijnopstoot, zeker wanneer ontstekingsremmers niet aangewezen zijn, bijvoorbeeld bij een maagzweer, nierproblemen, bepaalde geneesmiddeleninteracties of tijdens de zwangerschap.
Paracetamol kan dus nuttig zijn voor kortdurende verlichting van pijn, maar is doorgaans geen oplossing om artrosepijn dagelijks onder controle te houden.
Vaak wordt er snel gedacht aan tabletten, terwijl een ontstekingsremmende gel een goede eerste keuze kan zijn. Gels op basis van diclofenac of ketoprofen worden sterk aanbevolen bij knieartrose, ook voor mensen die beter geen ontstekingsremmers via de mond innemen, bijvoorbeeld bij een voorgeschiedenis van maagzweren, hartproblemen of op hogere leeftijd.
Een gel werkt vooral daar waar ze wordt aangebracht. Slechts een kleine hoeveelheid van de werkzame stof komt in de bloedbaan terecht. De pijnverlichting kan vergelijkbaar zijn met die van een tablet, maar met minder risico’s voor de maag, de nieren en het hart.
Deze behandeling is vooral geschikt voor gewrichten die dicht onder de huid liggen, zoals de knie, de handen of de enkel. Voor de heup, die dieper in het lichaam ligt, is een gel doorgaans minder effectief.
Voor een optimaal effect wordt aangeraden de gel meerdere keren per dag aan te brengen op een voldoende groot gebied en zacht in te masseren. Geef de behandeling minstens twee weken de tijd voordat je het effect beoordeelt.
Ibuprofen, diclofenac, naproxen en celecoxib behoren tot de doeltreffendste geneesmiddelen tegen artrosepijn. Hun effect is goed aangetoond, maar de afweging tussen de mogelijke voordelen en de risico’s blijft belangrijk.
Deze geneesmiddelen worden vooral aanbevolen voor mensen zonder andere gezondheidsproblemen. Ze worden doorgaans afgeraden bij hart- en vaatziekten of bij kwetsbaarheid door een hogere leeftijd. Bij een voorgeschiedenis van maag- of darmproblemen worden ze meestal enkel overwogen in combinatie met een maagbeschermer, zoals omeprazol of pantoprazol.
Aangezien artrose vooral voorkomt bij mensen ouder dan 55 jaar, vaak in combinatie met hoge bloeddruk of een cardiovasculaire behandeling, geldt deze voorzichtigheid voor veel patiënten.
Zoals bij alle ontstekingsremmers geldt het principe: gebruik de laagst werkzame dosis gedurende een zo kort mogelijke periode. Een behandeling van enkele dagen tijdens een pijnopstoot kan een goede optie zijn. Dagelijks gebruik gedurende maanden of jaren verhoogt daarentegen het risico op bijwerkingen aanzienlijk.
Gebruik je regelmatig ontstekingsremmers tegen artrose? Bespreek dit dan met je arts om samen na te gaan of dit nog steeds de meest geschikte aanpak is.
Een meta-analyse uit 2022 vergeleek drie behandelingen voor pijn bij knieartrose: begeleide oefentherapie, ontstekingsremmers in tabletvorm en opioïden. De drie benaderingen bleken een vergelijkbaar effect op pijn te hebben.
Het grote verschil zit echter in het risicoprofiel. Bewegen heeft geen ernstige bijwerkingen, terwijl ontstekingsremmers bepaalde risico’s met zich meebrengen en opioïden bij artrose doorgaans worden afgeraden.
Daarom plaatsen artsen lichaamsbeweging en gewichtsbeheersing vooraan in de behandeling van artrose, nog vóór medicatie. Verschillende vormen van beweging kunnen helpen: spierversterkende oefeningen, activiteiten gericht op uithouding, tai chi, yoga of andere aangepaste bewegingsvormen. Het belangrijkste is een activiteit te vinden die je op lange termijn kunt volhouden.
De eerste weken kunnen soms moeilijk zijn en gepaard gaan met wat extra ongemak. Juist in die periode kunnen een ontstekingsremmende gel of een pijnstiller tijdelijk ondersteuning bieden, zodat je actief kunt blijven en de voordelen van beweging de kans krijgen om zich te ontwikkelen.
Het aanbod aan voedingssupplementen is groot, maar het is niet altijd eenvoudig om er wijs uit te raken.
Glucosamine behoort tot de meest onderzochte supplementen bij artrose. Tot op heden is er echter geen duidelijk voordeel aangetoond voor pijnvermindering of verbetering van de levenskwaliteit. Chondroïtine lijkt hoogstens een beperkt effect te hebben, en dan vooral bij artrose van de handen.
Kurkuma krijgt veel aandacht en lijkt op papier veelbelovend, maar voorzichtigheid blijft aangewezen. De beschikbare studies zijn vaak klein, gebruiken verschillende doseringen en methodes, en leveren geen eenduidige conclusies op. Bovendien worden onderzoeken die geen effect vinden minder vaak gepubliceerd, wat het beeld kan vertekenen.
Het is dus mogelijk dat kurkuma een effect heeft, maar op basis van de huidige wetenschappelijke gegevens kan dat nog niet met voldoende zekerheid worden bevestigd.
Daarom raden de meeste internationale richtlijnen voedingssupplementen momenteel niet aan als standaardbehandeling voor artrose. Ze kunnen interessant lijken, maar de bewezen voordelen blijven voorlopig beperkt.
Er is wel een goede vuistregel: deze producten worden over het algemeen goed verdragen. Je kunt ze dus proberen, op voorwaarde dat je je arts hierover informeert, aangezien sommige supplementen een wisselwerking kunnen hebben met bloedverdunners. Spreek ook vooraf af wanneer je het effect zult evalueren en stop ermee als je geen verschil merkt.
Een supplement dat je al twee jaar uit gewoonte inneemt zonder te weten of het iets oplevert, is waarschijnlijk vooral een extra kost.
De reden is eenvoudig: hun voordeel voor de behandeling van artrosepijn is beperkt, en soms zelfs afwezig, terwijl ze gepaard gaan met belangrijke risico’s zoals afhankelijkheid, slaperigheid, duizeligheid, constipatie en andere bijwerkingen.
Daarom raden de meeste nationale en internationale richtlijnen het gebruik van opioïden bij artrose af, behalve in uitzonderlijke situaties en onder strikte medische begeleiding.
Soms volstaan beweging, gels en ontstekingsremmers niet meer. In dat geval spreekt men soms van refractaire artrose. Bespreek dit met je arts: er bestaan verschillende behandelingen die rechtstreeks in het gewricht worden toegediend, al bestaat er niet altijd consensus over hun plaats binnen de behandeling.
BEHANDELING
Begeleide oefentherapie en gewichtsbeheersing
Ontstekingsremmende gel
Ontstekingsremmers in tabletvorm
Paracetamol
Glucosamine, chondroïtine en kurkuma
Opioïden
Infiltraties
OM TE HOUDEN
Basis van de behandeling, met een effect op pijn dat vergelijkbaar kan zijn met dat van ontstekingsremmers.
Een goede eerste keuze, vooral bij knieartrose en artrose van de handen.
Doeltreffend, maar gebruik bij voorkeur de laagst werkzame dosis gedurende een zo kort mogelijke periode. Voorzichtigheid is vaak nodig.
Beperkt effect, maar kan nuttig zijn bij een tijdelijke pijnopstoot.
Het wetenschappelijke bewijs blijft beperkt. Je kunt ze proberen, maar evalueer het effect en stop als er geen verbetering optreedt.
Worden afgeraden bij artrose vanwege het beperkte voordeel en de risico’s op bijwerkingen en afhankelijkheid.
Te bespreken met een arts wanneer beweging, medicatie en andere behandelingen onvoldoende helpen (refractaire artrose).
Hervatten, op je eigen tempo. De acht oefeningen hierboven zijn een vertrekpunt. Ze mobiliseren en versterken de structuren die de knie ondersteunen, zonder materiaal, met aanpassingen voor elk niveau. Voor wie verder wil gaan, of als hervatten moeilijk blijft ondanks deze houvast, kan een kinesitherapeut helpen.
Elk geval van artrose is uniek. Artrose geneest niet, maar ze kan worden behandeld. De therapeutische strategie wordt per geval bepaald, op basis van het klinische profiel. De informatie op Artrose Actief heeft een educatief doel en vervangt geen medisch advies: diagnose, keuze van behandelingen en hun aanpassing zijn uitsluitend de bevoegdheid van een zorgprofessional. Bij aanhoudende pijn of verergering van de symptomen, raadpleeg je arts.
2019 ACR/Arthritis Foundation Guideline for the Management of Osteoarthritis of the Hand, Hip, and Knee, American College of Rheumatology
Faut-il revoir la place du paracétamol dans les douleurs liées à l’arthrose ?, Folia Pharmacotherapeutica, CBIP (Belgique)
A critical review of systematic reviews and meta-analyses of curcumin for knee osteoarthritis, Frontiers in Pharmacology, 2025
— Raposo F, Ramos M, Lúcia Cruz A. Effects of exercise on knee osteoarthritis: a systematic review. Musculoskeletal Care. 2021;19(4):399-435.
— Brophy RH, Fillingham YA. AAOS Clinical Practice Guideline Summary: Management of Osteoarthritis of the Knee (Nonarthroplasty), 3rd Edition. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2022;30(9):e721-e729.
— Lawford BJ, Hall M, Hinman RS, et al. Exercise for osteoarthritis of the knee: a systematic review and network meta-analysis. BMJ. 2025.
— AXXON. Le kinésithérapeute en première ligne dans le traitement des arthroses. Position paper. axxon.be
— Van Overschelde P, Vansintjan P, Portelange N, Chausson M, Weyenberg W. Twelve-month efficacy of carboxymethyl-chitosan in refractory knee osteoarthritis: a randomized controlled trial (PIONEER). Osteoarthritis and Cartilage Open. 2025;7:100605.
