Blijf bewegen en trainen, en blijf actief … zelfs als je knie signalen begint te geven. Vraag je je af of je het bij je sportactiviteiten rustiger aan moet doen, of je dingen moet aanpassen of gewoon verder moet doen zoals je bezig bent?
Tussen de angst om de situatie te verergeren en de wens om actief te blijven, is het niet altijd eenvoudig om een evenwicht te vinden. Toch spreken de huidige gegevens een nog steeds wijdverbreide opvatting tegen: beweging is niet per se schadelijk voor de knie. Integendeel, het draagt bij aan het evenwicht ervan.
Wat als het probleem niet de sport zelf is, maar de manier waarop je knie daarbij wordt belast?
Het kraakbeen van de knie heeft geen bloedvoorziening. Het krijgt geen zuurstof rechtstreeks via het bloed. De voeding ervan is afhankelijk van beweging: elke cyclus van samendrukking en ontspanning zorgt ervoor dat het gewrichtsvocht kan circuleren, wat essentieel is voor de stofwisseling ervan.
Met andere woorden: door te bewegen wordt het kraakbeen gevoed. Zonder beweging raakt het verarmd. Zonder spieren verliest het gewricht zijn stabiliteit. Geleidelijk aan wordt de knie stijver en gevoeliger en verdraagt ze minder belasting
Beweging heeft ook invloed op de hele gewrichtszone. Deze zorgt er met name voor:
Maar één vraag blijft cruciaal: als bewegen noodzakelijk is, hoe voorkom je dan dat je te veel doet?
Want omgekeerd kan een te zware of slecht verdeelde belasting de pijn juist in stand houden.
❝ ❝ Sport is onmisbaar voor het gewricht, ook een gewricht met artrose, maar ook voor het algemeen welzijn van de patiënt. Daar valt niet meer over te discussiëren, het is een zekerheid. Dit doel — een fysieke, sportieve en gezonde activiteit behouden — bereik je via een multidisciplinaire begeleiding. De patiënt moet kunnen instappen in een zorgketen die op maat voor hem of haar is samengesteld. ❞
Niet alle oefeningen belasten de knie op dezelfde manier. Het verschil hangt grotendeels samen met een begrip dat vaak verkeerd wordt begrepen: de impact. De impact is de kracht die je knie bij elk contact met de grond opvangt. Maar bovenal hangt deze af van twee essentiële factoren: de intensiteit van de belasting en de snelheid waarmee deze wordt uitgeoefend
De combinatie van intensiteit en snelheid bepaalt hoe zwaar een oefening voor het gewricht is.
Hetzelfde lichaamsgewicht… maar niet dezelfde belasting, afhankelijk van de snelheid en het aantal herhalingen.
Dit is de richtlijn die bij revalidatie wordt gebruikt
Elke knie heeft een aanpassingsvermogen. Als deze te weinig wordt belast, verliest ze aan functie.
Als ze te zwaar wordt belast, reageert ze met pijn. Daartussenin ligt een zone waarin beweging een gunstig effect heeft.
Om een beeld te krijgen van de situatie en je lichaamsbeweging daarop aan te passen, kun je je baseren op deze richtlijnen
Aan de hand van deze richtlijnen kun je de belasting aanpassen zonder
het gewricht te overbelasten.
Je zou kunnen denken dat je enkel de zogenaamde ‘rustige’ oefeningen moet doen. In werkelijkheid is het niet zo eenvoudig.
Sporten met een lichte belasting
Fietsen
Zwemmen
Crosstrainer
Gecontroleerde krachttraining
Nuttig om:
• opnieuw te gaan sporten;
• symptomen te verminderen;
• spiermassa op te bouwen.
Sporten met een matige/hoge belasting
Hardlopen
Sporten waarbij van richting wordt gewisseld (voetbal, rugby, handbal, tennis…)
Sporten waarbij gesprongen wordt
Nuttig om:
• de inspanningstolerantie te verbeteren;
• dagelijkse of sportieve bewegingen weer te kunnen uitvoeren;
• het vermogen van de knie te vergroten.
Wat uit de klinische gegevens blijkt: In een experimentele studie uitgevoerd bij 30 patiënten tussen 45 en 65 jaar met lichte knieartrose werden twee bewegingsprogramma’s – één met een lage belasting en één met een hogere belasting – gedurende 8 weken met elkaar vergeleken.
Uit de resultaten blijkt dat beide soorten lichaamsbewegingen effectief zijn om pijn te verminderen en de gewrichtsfunctie te verbeteren. Oefeningen met een hogere impact bleken echter iets effectiever te zijn, met duidelijkere verbeteringen op het gebied van pijn en functioneel vermogen.
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, tonen deze resultaten aan dat oefeningen met een hogere belasting niet altijd schadelijk zijn voor een knie met artrose. In sommige gevallen, wanneer de oefeningen onder begeleiding worden uitgevoerd en op de patiënt zijn afgestemd, kunnen ze meer voordelen opleveren dan oefeningen met een lagere belasting.
De echte vraag is dus of je knie klaar is voor de belasting van de activiteit die je van plan bent te gaan doen, en hoe je je knie daarop kunt voorbereiden?
Het vermogen van de knie die een belasting ondergaat berust op meerdere elementen: spierkracht, voornamelijk quadriceps en bilspieren, de kwaliteit van de controle over de beweging, en de geleidelijke gewoonte om schokken op te vangen. Concreet kan opnieuw bewegen verschillende vormen aannemen, afhankelijk van je uitgangspunt.
Bewegen blijft essentieel bij artrose in de knie. Maar niet alle bewegingen hebben hetzelfde effect. Je moet begrijpen hoe je je sportactiviteiten kunt aanpassen en vooruitgang kunt boeken. Door rekening te leren houden met deze aanpassingsfase, bescherm je je knie en herstel je het vermogen ervan.
Elk geval van artrose is uniek. Artrose geneest niet, maar ze kan worden behandeld. De therapeutische strategie wordt per geval bepaald, op basis van het klinische profiel. De informatie op Artrose Actief heeft een educatief doel en vervangt geen medisch advies: diagnose, keuze van behandelingen en hun aanpassing zijn uitsluitend de bevoegdheid van een zorgprofessional. Bij aanhoudende pijn of verergering van de symptomen, raadpleeg je arts.
1. Coudeyre E., Cormier C., Gignoux P. et al. Welke vorm van lichaamsbeweging wordt aanbevolen bij artrose?
Revue du rhumatisme 2021 (88)3: 203-208
2. Bačenková, D., Trebuňová, M., Demeterová, J. et al. Menselijke chondrocyten,
metabolisme van gewrichtskraakbeen en strategieën voor toepassing in weefsel
engineering. Int. J. Mol. Sci. 2023, 24, 17096
3. Leong DJ, Sun HB. Artrose – Waarom bewegen? J Exerc Sports Orthop.
2014;1(1):04.
4. Ziltener JL., Leal S., Borloz S. Lichamelijke activiteit, sport en artrose. Rev Med Suisse
2012 (8):564-570
5. Rithika A, Anitha A, Ramana. K et al. High Impact Exercise Training Versus Low
Impact Exercise Training on Functional Outcome in Subjects with Knee
Osteoarthritis: Experimental Study. Indian Journal of Physiotherapy and Occupational
Therapy / Volume 18, Year 2024.
