’s Ochtends een kom ontbijtgranen. ’s Middags een zakje soep op kantoor. ’s Avonds een diepvriespizza, want het was een lange dag. Op het eerste gezicht niets dramatisch. Behalve dat deze producten, bij regelmatige consumptie, een meetbaar effect hebben op het kraakbeen van de knie. Een studie uit 2025, uitgevoerd bij meer dan 4.400 personen met behulp van een MRI, toont dit aan, en dit voornamelijk bij vrouwen¹.
De definitie is eenvoudig: als de ingrediëntenlijst stoffen bevat die in een gewone keuken niet voorkomen — emulgatoren, synthetische aroma’s, glucose-fructosestroop, gehydrolyseerde eiwitten, kleurstoffen — dan is het product ultraverwerkt (NOVA-4-classificatie).
Voorbeelden: zoete ontbijtgranen, diepvriespizza’s, instantsoepen, frisdranken, industriële mueslirepen, vleeswaren met nitrieten². In België zijn deze producten goed voor ongeveer 30% van de dagelijkse calorie-inname. We staan er niet meer bij stil, zo vanzelfsprekend zijn ze geworden.
Twee belangrijke mechanismen²:
Het eerste gaat via het bloed. De verzadigde vetzuren en geraffineerde suikers in deze producten veroorzaken een ontstekingsreactie. De ontstekingsmoleculen die daarbij vrijkomen, blijven niet in de maag: ze komen in de bloedbaan terecht en bereiken de gewrichten, ook gewrichten die geen gewicht dragen, zoals de handen³.
Het tweede gaat via de darmen. Bepaalde additieven en emulgatoren brengen de darmflora uit balans. Deze verstoring (artsen spreken van dysbiose) houdt op haar beurt een algemene ontsteking in stand, die de afbraak van kraakbeen versnelt².
Een derde, recenter mechanisme heeft betrekking op de spieren. Uit een studie die in 2024 op het RSNA-congres werd gepresenteerd, blijkt dat de consumptie van ultraverwerkte voedingsmiddelen de vetophoping in de dijspieren bevordert, ongeacht het lichaamsgewicht en het niveau van lichaamsbeweging⁵. Een spier waarin opgehoopt vet zit, biedt minder steun aan de knie.
Wat opvalt aan deze gegevens is dat het effect zich zelfs voordoet bij mensen die geen overgewicht hebben. Het probleem is niet alleen het aantal calorieën. Het gaat om wat we eten.
Wist je dit al?
In het onderzoek van Akkaya et al. (Osteoarthritis & Cartilage, 2025) werd met behulp van MRI de dikte van het kraakbeen bij 4.403 patiënten gemeten in functie van hun voedingspatroon. Bij vrouwen ging een hoge consumptie van ultraverwerkte voedingsmiddelen gepaard met dunner kraakbeen, meer pijn en een tragere gang, ongeacht het gewicht en de lichaamsbeweging¹. Een ander gegeven, afkomstig van de UK Biobank (163.987 deelnemers), toonde aan dat het vervangen van 20% van de ultraverwerkte voedingsmiddelen door onbewerkte voedingsmiddelen het risico op artrose in de knie met 6% vermindert⁶.
Niemand verandert zijn eetgewoonten van de ene op de andere dag. Deze drie aanpassingen kun je deze week al doorvoeren.
1 – Lees de etiketten. Niet de Nutri-Score (een product met een B-score kan sterk bewerkt zijn). De ingrediëntenlijst. Als die langer is dan vijf regels en woorden bevat die je niet hardop zou uitspreken, leg het product dan maar terug 😉
2 – Eén vervanging per week. Deze week: ontbijtgranen. Vervang deze door volkorenbrood en een stuk fruit. Volgende week: soep uit een zakje. Een diepvriessoep zonder additieven is prima. De week daarna: frisdrank. Drink in de plaats daarvan water met citroen en munt.
3 – Twee uur op zondag. Maak een gerecht met peulvruchten, een zelfgemaakte tomatensaus en een bouillon. Zet het in de vriezer. Door de week is je maaltijd dan binnen tien minuten klaar, zonder misleidende verpakkingen.
❝ Bepaalde bestanddelen van ultrabewerkte voeding, met name verzadigde vetzuren, veroorzaken zowel systemische als lokale ontstekingsreacties. Hun invloed op de darmflora en het verband tussen dysbiose en systemische ontstekingen verklaren waarschijnlijk het best het verband tussen slechte voeding en een ongezonde gewrichten. ❞
Fragment uit het interview met prof. Henrotin in Ortho-Rhumato, jaargang 24, nr. 1, 2026.
Anders eten geneest artrose niet. Maar als de ontsteking afneemt, wordt het kraakbeen minder aangetast. De pijn kan dan verminderen. En als de pijn afneemt, wordt bewegen weer haalbaar.
Voeding is de basis. Lichaamsbeweging en medische begeleiding doen de rest. Deze drie gaan hand in hand.
Een erkende diëtist(e) kan deze aanpassingen afstemmen op jouw situatie, voorkeur en beperkingen. In België worden de consultaties gedeeltelijk vergoed door je ziekenfonds.
Nuttige bronnen:
Elk geval van artrose is uniek. Artrose geneest niet, maar ze kan worden behandeld. De therapeutische strategie wordt per geval bepaald, op basis van het klinische profiel. De informatie op Artrose Actief heeft een educatief doel en vervangt geen medisch advies: diagnose, keuze van behandelingen en hun aanpassing zijn uitsluitend de bevoegdheid van een zorgprofessional. Bij aanhoudende pijn of verergering van de symptomen, raadpleeg je arts.
1 — Akkaya Z, Sims WM, Lynch JA, et al. De consumptie van ultraverwerkte voedingsmiddelen wordt in verband gebracht met knieartrose: gegevens van het Osteoarthritis Initiative. Osteoarthritis Cartilage. 2025;33(9):1130-1140. doi:10.1016/j.joca.2025.05.011
2 — Prof. Henrotin Y. Interview „Artrose is geen onvermijdelijk lot“. Ortho-Rhumato. Jaargang 24, nr. 1, 2026.
3 — Mocanu V, et al. Obesitas, metabool syndroom en artrose vereisen een holistische benadering. Biomedicines. 2024;12:1262.
4 — Herrero-Beaumont G, et al. Fenotypering van artrose. Clin Exp Rheumatol. 2024.
5 — Akkaya Z, et al. De consumptie van ultraverwerkte voedingsmiddelen houdt verband met een toename van vet in de dijspieren. Gepresenteerd op het RSNA-congres, december 2024. In afwachting van publicatie in een peer-reviewed tijdschrift.
6 — Wei J, et al. Consumptie van ultraverwerkte voedingsmiddelen, genetische vatbaarheid en het risico op heup- en knieartrose. UK Biobank (n = 163 987). Geciteerd in: Mento C, et al. Scoping Review. Nutrients. 2025.
7 — Sellam J, et al. Franse aanbevelingen voor de farmacologische behandeling van knieartrose. Rev Rhumatisme. 2020.
