Deze zinnen die we te vaak horen: zeven misvattingen over artrose

“Zo, nu word je echt oud”, ” Stop met rennen, je verslijt je knieën”, “Er valt toch niets aan te doen”… Als u met artrose leeft, klinken deze zinnen u vertrouwd in de oren. Ze komen uit de omgeving, soms van een zorgverlener. Ze nestelen zich en gaan op den duur wegen. Onderzoek toont aan dat ze zelfs, letterlijk, de pijn kunnen versterken — dat is wat men het nocebo-effect noemt.

IN HET KORT: Wat je moet onthouden

Het nocebo-effect, in twee woorden

Het placebo-effect is bekend: geloven dat een behandeling zal werken, kan een verbetering doen ervaren, soms nog voor ze inwerkt. Het nocebo-effect is de tegenhanger ervan — negatieve verwachtingen kunnen de symptomen verergeren. Wanneer iemand ervan overtuigd is dat “de knie naar de vaantjes is” of dat “bewegen alles kapot zal maken”, komen meerdere verschijnselen tegelijk op gang:
  • versterking van de pijnbeleving voorbij de zichtbare letsels;
  • afname van activiteit uit angst voor bewegen (kinesiofobie), met als gevolg een vermindering van de spierkracht;
  • toename van angst, die de chronificatie onderhoudt;
  • geleidelijke afhaking uit het zorgtraject.

Een andere kijk – Prof. Jacques Bentin – Reumatoloog

kiomed medecin 0004 practionner 1730734784
❝ Vooroordelen over artrose vormen een echte belemmering voor de behandeling. Vooral wanneer een patiënt ervan overtuigd is dat er niets meer aan te doen is, of dat hij alle activiteiten moet staken. Het is onze taak om de zaken in perspectief te plaatsen: ja, artrose is een chronische aandoening met meerdere oorzaken. Er zijn passende oplossingen en we hebben steeds meer middelen tot onze beschikking om de behandelingen af te stemmen op de individuele patiënt❞

#1 "Dat is normaal op uw leeftijd"

→ Zo eenvoudig is het niet.

Het risico op artrose neemt toe na 50-55 jaar, maar leeftijd volstaat niet om de aandoening te verklaren. Veel oudere mensen ontwikkelen nooit artrose. Omgekeerd hebben volwassenen van 30 of 40 jaar er soms wel last van. Artrose ontstaat uit een combinatie: genetica, gewicht, eerdere trauma’s, beroep, hormonen — elk profiel is verschillend. Bagatelliseren in naam van de leeftijd stelt vaak een aanpak uit die het verloop nochtans kan ombuigen.

#2 "Het is gewoon slijtage, het kraakbeen is kapot"

→ Artrose is veel meer dan alleen slijtage.

Het beeld van een scharnier die slijt, dekt niet meer wat we vaststellen. Het onderzoek beschouwt artrose vandaag als een actieve aandoening van het volledige gewricht — kraakbeen, subchondraal bot, synoviaal vlies, ligamenten, spieren.

Een biologisch onevenwicht (ontsteking, oxidatieve stress) kruist er een mechanische component. Concreet gevolg: men werkt gelijktijdig in op de spiermassa, het gewicht, de ontsteking en de smering van het gewricht.

#3 "Sport is slecht voor de knieën, je moet stoppen met hardlopen"

→ Het is eerder het tegenovergestelde.

L’effet placebo est particulièrement marqué dans l’arthrose : dans les essais cliniques sur le genou, 30 à 40 % des patient·e·s sous placebo rapportent une amélioration significative de la douleur¹. Argument supplémentaire pour considérer la dimension psychologique et relationnelle de la consultation comme un vrai levier

Belangrijke nuance: contactsporten, intensieve competitie of de hervatting na een trauma vragen om aanpassingen. Nuttiger dan volledig stoppen: de intensiteit, de frequentie en de opbouw bespreken met een sportarts of een kinesitherapeut die gespecialiseerd is in knieartrose.

#4 "Als ik pijn heb, betekent dat dat mijn artrose ernstig is"

→ Niet noodzakelijk.

Un des points les plus contre-intuitifs de la maladie : la douleur n’est pas proportionnelle aux lésions visibles à la radiographie. Certaines personnes vivent avec des images très dégradées et peu de douleur. D’autres décrivent des douleurs sévères avec une imagerie modérée.

De verklaring ligt in de aard van de artrosepijn zelf. Ze combineert biologische mechanismen (lokale ontsteking), mechanische (belasting, uitlijning), neurosensitieve (perifere en centrale sensitisatie) en psychosociale (stress, slaap, gemoedstoestand). Het is ook het terrein waarop het nocebo-effect speelt: catastroferende gedachten versterken de pijnperceptie verder dan wat beeldvorming kan verklaren.

icon loupe

Wist u dat?
Het placebo-effect is bijzonder uitgesproken bij artrose: in klinische studies over de knie rapporteert 30 tot 40 % van de patiënten onder placebo een significante pijnvermindering¹. Een bijkomend argument om de psychologische en relationele dimensie van de consultatie als een volwaardig therapeutisch element te beschouwen.

#5 "Je moet rusten en het gewricht niet belasten"

Langdurige rust verergert de situatie.

Het is een begrijpelijke reactie: als het pijn doet, wil je het gewricht beschermen door het rust te geven. Maar de gegevens zijn duidelijk: aangepaste fysieke activiteit is de eerstelijnsbehandeling bij artrose, aanbevolen door alle grote internationale wetenschappelijke verenigingen (OARSI, EULAR, ACR).

Een meta-analyse gepubliceerd in The BMJ in 2025 bevestigt dat aerobe oefeningen (wandelen, fietsen, zwemmen) het meest doeltreffend zijn om pijn te verminderen en de mobiliteit te verbeteren. Alle vormen van beweging bleken veilig: geen enkele veroorzaakte meer ongewenste effecten dan het uitblijven van beweging.

Bovendien heeft gebrek aan beweging een direct effect op het kraakbeen: zonder regelmatige mechanische stimulatie kunnen voedingsstoffen moeilijk in het kraakbeen doordringen, wat de afbraak ervan versnelt¹. Bewegen voedt het gewricht.

#6 "Er zit niets anders op dan te wachten op de prothese"

Er zijn tal van mogelijkheden tussen ‘niets doen’ en een operatie.

Er bestaan meerdere stappen tussen kinesitherapie en chirurgie:

  • aangepaste fysieke activiteit en revalidatie (eerstelijnsbehandeling);

  • gewichtsbeheer bij overbelastingsprofielen — mechanisch én ontstekingsremmend effect;

  • pijnstillers en ontstekingsremmers voor crisisperiodes;

  • corticosteroïdeninfiltraties, viscosuppletie;

  • recente biomaterialen — zoals CM-chitosan, ontwikkeld door een Belgisch onderzoeksteam op basis van de champignon de Paris, bestudeerd om het gewrichtsmilieu te ondersteunen bij complexere vormen;

  • complementaire benaderingen (orthesen, ergonomie, slaap, stressmanagement).

Het Stop-Arthrose-onderzoek van de Fondation Arthrose en de AFLAR pleit al jaren voor een multidisciplinaire aanpak om een prothese te vertragen of te vermijden

#7 "Artrose komt alleen bij ouderen voor"

→ Vroegtijdige artrose neemt toe.

Vóór de leeftijd van 40 jaar neemt de prevalentie toe, met name door sportletsels en overgewicht. Ongeveer 20 % van de jongeren tussen 15 en 26 jaar die vóór hun 18e een knieletsel hebben opgelopen, ontwikkelen vroegtijdige artrose. Bij sporters die een voorste kruisbandscheur of meniscectomie hebben doorgemaakt, is het risico op knieartrose vijf keer hoger. De vroegheid van de behandeling wordt dan de bepalende factor.

Elk geval van artrose is uniek; overleg hierover met uw arts

Je kent nu het nocebo-effect: negatieve overtuigingen die de pijn versterken. Maar het goede nieuws is dat het omgekeerde ook geldt.

Zijn ziekte beter begrijpen, zich informeren over wat werkelijk mogelijk is, zich omringen met professionals: dat zijn concrete stappen die het verloop veranderen.

Deel dit artikel

Elke artrose is uniek. Artrose geneest niet, maar kan wel worden behandeld. De therapeutische strategie wordt geval per geval bepaald, op basis van het klinisch profiel. De informatie op Artrose Actief heeft een educatief doel en vervangt geen medisch advies: de diagnose, de keuze van behandelingen en hun aanpassing behoren uitsluitend tot de bevoegdheid van een zorgverlener. Bij aanhoudende pijn of verergering van de symptomen, raadpleeg uw arts.

Fichier 15logo arthrose active 3

— Dieppe P, Goldingay S, Greville-Harris M. The power and value of placebo and nocebo in painful osteoarthritis. Osteoarthritis Cartilage. 2016;24(11):1850-1857.

— OMS. Osteoarthritis Fact Sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/osteoarthritis

— Safiri S, Kolahi A, Smith E, et al. Global, regional and national burden of osteoarthritis 1990-2017. Ann Rheum Dis. 2020;79:819–828.

— Dell’Isola A, Recenti F, et al. Osteoarthritis year in review 2025: Epidemiology and therapy. Osteoarthritis and Cartilage. 2025;33(11):1300-1306.

— Alentorn-Geli E, et al. The Association of Recreational and Competitive Running With Hip and Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and Meta-analysis. J Orthop Sports Phys Ther. 2017;47(6):373–390.

— Dhillon J, et al. Effects of Running on the Development of Knee Osteoarthritis: An Updated Systematic Review. Am J Sports Med. 2023;51(5):1383–1391.

— Miller RH, et al. Why don’t most runners get knee osteoarthritis? A case for per-unit-distance loads. Med Sci Sports Exerc. 2014;46(3):572–579.

— Hawker GA, et al. Understanding the pain experience in hip and knee osteoarthritis – an OARSI/OMERACT initiative. Osteoarthritis Cartilage. 2008;16(4):415–422.

— Overton C, Nelson AE, Neogi T. Osteoarthritis Treatment Guidelines from Six Professional Societies: Similarities and Differences. Rheum Dis Clin North Am. 2022;48(3):637–657.

— BMJ 2025 (octobre). Systematic review and network meta-analysis: effectiveness of exercise for knee osteoarthritis. 217 essais, 15 684 participants.

— PMC 2025. Thick or Thin? Implications of Cartilage Architecture for Osteoarthritis Risk in Sedentary Lifestyles.

— Fondation Arthrose & AFLAR. Enquête Stop-Arthrose II (2019–2021). Prise en charge pluridisciplinaire de l’arthrose.

— La Revue du Praticien. Pourquoi de plus en plus d’arthrose chez des sujets jeunes ? (2026).

— Whittaker JL. Arthritis Research Canada. 20% des 15–26 ans blessés au genou avant 18 ans développent une arthrose précoce.

— Akyil S, et al. Association between dairy intake and multiple health outcomes: a scoping review. Eur J Clin Nutr. 2025.

— Rozenberg S, Body JJ, Bruyère O, et al. Effects of Dairy Products Consumption on Health. Calcif Tissue Int. 2016;98(1):1-17.

Deze artikelen zouden je kunnen interesseren

Ontvang ons nieuws

Ontvang elke maand duidelijke en begrijpelijke tips en advies voor het dagelijks leven met artrose.