Deskundigen onderscheiden tegenwoordig verschillende fenotypes van artrose. Drie daarvan zijn al tijdens het consult te herkennen².
Een oudere knieblessure (scheuring van de voorste kruisband, meniscusletsel, gewrichtsfractuur, …), zelfs als deze goed is behandeld, kan de biomechanica van het gewricht veranderen. Resterende instabiliteit, veranderingen in de as en microbeschadigingen van het kraakbeen versnellen de slijtage⁴. Dit komt vaak voor bij jonge volwassenen of mensen van middelbare leeftijd. De tijd tussen het letsel en de eerste symptomen van artrose kan tien tot twintig jaar bedragen⁴.
Na verloop van tijd neemt het herstelvermogen van het kraakbeen af. De spieren verliezen aan massa en kracht (sarcopenie). Ook de proprioceptie (het vermogen van het lichaam om de positie van het gewricht in de ruimte waar te nemen) gaat achteruit. Voeg daar nog cardiovasculaire of metabole comorbiditeiten aan toe die de mobiliteit beperken, en het gewricht is minder goed beschermd⁵. Bij vrouwen is de menopauze een bewezen verzwarende factor: de afname van oestrogeen versnelt de afbraak van kraakbeen en verklaart gedeeltelijk waarom artrose na de leeftijd van 50 jaar vaker bij vrouwen voorkomt¹.
❝ Een patiënt met artrose die aan obesitas lijdt, wordt niet meer op dezelfde manier behandeld als een patiënt die artrose heeft ontwikkeld na een blessure op het voetbalveld. Er zijn drie fenotypes die gemakkelijk te herkennen zijn: metabole artrose, artrose bij ouderen en secundaire posttraumatische artrose. Deze vormen van artrose worden niet op dezelfde manier behandeld. Farmacologische behandeling moet altijd worden gecombineerd met niet-farmacologische interventies.
Zet deze twee nooit los van elkaar. Betrek de patiënt bij een zorgtraject dat aansluit bij zijn fenotype. ❞
Letterlijke citaten uit het interview met prof. Henrotin in Ortho-Rhumato, jaargang 24, nr. 1, 2026.
Sommige vormen van artrose vallen niet onder deze drie categorieën, of gaan verder dan deze. Femoro-patellaire artrose (tussen de knieschijf en het dijbeen) treft vaak jonge, actieve patiënten, met pijn aan de voorkant van de knie. Vergevorderde artrose (graad III-IV op de radiologische schaal van Kellgren-Lawrence) gaat gepaard met ernstige kraakbeenschade. Multicompartimentele artrose treft meerdere delen van de knie tegelijk. En voor sommige patiënten is een operatie weliswaar aangewezen, maar om medische redenen niet uitvoerbaar.
Er is sprake van hardnekkige artrose wanneer de symptomen (pijn, stijfheid, functionele beperkingen) ondanks een goed uitgevoerde behandeling van ten minste 3 tot 6 maanden invaliderend blijven². Dit wijst erop dat de onderliggende biologische of mechanische mechanismen andere behandelingsmethoden vereisen. Verschillende onderzoeksteams, waaronder Belgische teams, werken aan het uitbreiden van de behandelingsmogelijkheden voor deze situaties.
Lees ons speciale artikel:
Wist je dat ?²
Bij 1 op de 4 patiënten biedt een totale knieprothese geen oplossing voor de pijn². Daarom adviseert het KCE (Federaal Expertisecentrum voor Gezondheidszorg) om minimaal 3 tot 6 maanden conservatieve behandeling te volgen — aangepaste lichaamsbeweging, kinesitherapie, gewichtsbeheersing — alvorens een operatie te overwegen⁷. Deze tijd is niet verloren: zo kunt u uitproberen wat voor u werkt.
De internationale aanbevelingen (OARSI, EULAR) en de Belgische criteria van het KCE komen overeen: bij de behandeling van artrose is het raadzaam om verschillende benaderingen te combineren, afgestemd op het profiel van elke patiënt⁶. Geen enkele benadering volstaat op zichzelf.
Spierversterking, aerobe oefeningen (wandelen, fietsen, zwemmen), rekoefeningen, proprioceptie. Het soort oefening, de intensiteit en de frequentie worden afgestemd op het profiel: met lichte belasting (fietsen, zwemmen) voor mensen met pijnklachten of overgewicht, en met geleidelijke belasting voor de overigen⁵. Een fysiotherapeut kan een programma op maat samenstellen.
Minder sterk bewerkte producten eten, een mediterraan voedingspatroon volgen, zorgen voor voldoende eiwitinname (vooral na je 60ste, om sarcopenie tegen te gaan). Wat het metabolische profiel betreft, is voeding even belangrijk als lichaamsbeweging².
Een gewichtsverlies van 5 tot 10 % heeft een vergelijkbaar effect op de pijn als een medicamenteuze behandeling gedurende 3 tot 6 maanden². Het effect treedt niet onmiddellijk op (een ontstekingsremmer werkt sneller), maar het is blijvend en kan worden gecombineerd met de andere aanpakken.
Ontstekingsremmers (plaatselijk of oraal, voor korte duur), corticosteroïdinjecties bij een opflakkering van de ontsteking en viscosupplementatie: dit zijn nuttige behandelingen, die regelmatig met uw arts moeten worden geëvalueerd⁶. Langdurig gebruik van paracetamol wordt tegenwoordig in twijfel getrokken vanwege de beperkte baten-risicoverhouding⁶.
Orthopedische inlegzolen om een afwijkende stand te corrigeren, kniebraces om het gewricht te stabiliseren, aanpassingen aan de werkplek, een wandelstok voor periodes van crisis. Deze oplossingen verminderen de dagelijkse mechanische belasting.
De angst om te bewegen (kinesiophobia), angstgevoelens en pijngerelateerde slaapstoornissen komen vaak voor en zijn goed gedocumenteerd⁵. Ze remmen het bewegen af en houden de pijn in stand. Therapeutische voorlichtingsprogramma’s, psychologische ondersteuning of gewoon een beter begrip van de ziekte kunnen het verschil maken tussen een patiënt die stil blijft zitten en een patiënt die weer vertrouwen krijgt.
U kunt geen eigen diagnose stellen. Maar bepaalde informatie helpt uw arts om de behandeling beter af te stemmen. Dit zijn de zaken die u kunt observeren en aan hem doorgeven:
Uw gewrichtsgeschiedenis. Heeft u jaren geleden een knieblessure gehad (ligament, meniscus, breuk)? Hoe lang geleden die ook is en hoe goed die ook is behandeld, vermeld het. Het kan veel verklaren.
Uw stofwisselingsprofiel. Heeft u overgewicht en last van pijn in uw handen of vingers, of lijdt u aan diabetes of hoge bloeddruk? Dit zijn allemaal symptomen die wijzen op een verstoord stofwisselingsprofiel.
Uw ochtendstijfheid. Een korte stijfheid bij het ontwaken (minder dan 30 minuten), die afneemt bij beweging, is kenmerkend voor artrose. Als deze stijfheid langer dan 30 tot 60 minuten aanhoudt, meld dit dan aan uw arts: dit kan wijzen op een inflammatoire reuma, die op een andere manier wordt behandeld.
Uw eerste aanspreekpunt is uw huisarts. Hij of zij kan u, afhankelijk van uw situatie, doorverwijzen naar een reumatoloog, een sportarts, een fysiotherapeut, een diëtist of een orthopedisch chirurg.
Bekijk ook:
De informatie op Arthrose Active is uitsluitend bedoeld ter voorlichting en vormt in geen geval een vervanging voor medisch advies. Raadpleeg uw behandelend arts voor persoonlijk advies.
1 — Herrero-Beaumont G, et al. Fenotypering van artrose: uitdagingen en kansen. Clin Exp Rheumatol. 2024.
2 — Prof. Henrotin Y. Interview „Artrose is geen onvermijdelijk lot: een revolutie in volle gang“. Ortho-Rhumato. Jaargang 24, nr. 1, 2026.
3 — Mocanu V, et al. Obesitas, metabool syndroom en artrose vereisen een holistische benadering. Biomedicines. 2024;12:1262.
4 — Ziltener JL, et al. Artrose en sport. Rev Med Suisse. 2012;8:564-570.
5 — Coudeyre E, et al. Lichamelijke activiteit en knieartrose: van het vaststellen van belemmeringen tot een persoonlijk behandeladvies. Revue du Rhumatisme Monographies. 2021.
6 — Sellam J, et al. Franse aanbevelingen voor de farmacologische behandeling van knieartrose. Rev Rhumatisme. 2020.
7 — KCE. Kwaliteitscriteria voor de behandeling van knieartrose en heupartrose. 2024. kce.fgov.be
